•  Την ώρα που οι Τούρκοι ενισχύουν τις δυνάμεις τους στο Αιγαίο, η Ελλάδα ανακοινώνει μείωση δυνάμεων.
• Η Άγκυρα με τέσσερις φρεγάτες παρεμπόδισε για τρίτη φορά το ιταλικό ερευνητικό σκάφος Ievoli Relume, να κάνει απολύτως νόμιμες εργασίες για λογαριασμό της Ελλάδας, στην Κάσο.
• Ο πρώην πρωθυπουργός Αντώνης Σαμαράς καταγγέλει την κυβερνητική πολιτική στα ελληνοτουρκικά και διαγράφεται για δεύτερη φορά από τη ΝΔ.
• Σε αυτό το κλίμα η ηγεσία του ΥΠΕΘΑ ανακοινώνει «νέα δομή» στις Ένοπλες Δυνάμεις που όπως προκύπτει από τις «κλειστές» ενημερώσεις που έκανε ο κ. Δένδιας σε βουλευτές, προβλέπουν κλείσιμο μονάδων ακόμη και στον Έβρο αλλά και σε νησιά του Αιγαίου.
• Υπάρχει σχέση της «ελληνοτουρκικής προσέγγισης» με τη νέα δομή  των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων;
• Οι Data Journalists ερεύνησαν όλα τα σενάρια, ακόμη και τα πιο καχύποπτα, που κάνουν λόγο για «Ένοπλες Δυνάμεις σε αναστολή».

Του Πάρι Καρβουνόπουλου

Το ξημέρωμα της Παρασκευής 16 Νοεμβρίου το θερμόμετρο ανέβηκε επικίνδυνα στο Αιγαίο. Τέσσερις τουρκικές φρεγάτες που συμμετείχαν σε άσκηση στην ευρύτερη περιοχή, έσπευσαν μεταξύ Κάσου και Ρόδου, παραβιάζοντας και χωρικά ύδατα. Τα τουρκικά πολεμικά πλοία είχαν αποστολή να παρεμποδίσουν τις εργασίες του ιταλικού ερευνητικού πλοίου Ievoli Relume, ανοιχτά της Κάσου. Εργασίες που έχουν να κάνουν με το περιβόητο καλώδιο που θα ενώσει ενεργειακά Ελλάδα και Κύπρο. Περιττό να αναφέρουμε ότι είναι αυτονόητο δικαίωμα της Ελλάδας το οποίο παράνομα και παράλογα αμφισβητεί η Τουρκία.

Το ιταλικό πλοίο είχε αποπλεύσει από την Κρήτη και προτού ακόμα βγει στα ανοιχτά, ειδοποιήθηκε να σταματήσει και να αγκυροβολήσει. Στο σημείο παρέμεινε μέχρι το πρωί του Σαββάτου οπότε και ειδοποιήθηκε να επιστρέψει στην Κρήτη. Στις ώρες που μεσολάβησαν είχε διαταχθεί ανάκληση πληρωμάτων των φρεγατών στον Στόλο. Τα πλοία ετοιμάστηκαν για απόπλου  ο οποίος όμως δεν διατάχθηκε ποτέ. Η διαφαινόμενη κρίση αποφεύχθηκε, γιατί εμείς δεν στείλαμε το ιταλικό πλοίο στην Κάσο και οι Τούρκοι απέσυραν τις φρεγάτες τους.

Την ώρα που όλα αυτά εξελίσσονταν, ο υπουργός Εθνικής Άμυνας, Νίκος Δένδιας, ενημέρωνε τη Βουλή για τα κυβερνητικά σχέδια σχετικά με τη νέα δομή των Ενόπλων Δυνάμεων. Το περιεχόμενο της ενημέρωσης εξέπληξε τους βουλευτές της Διαρκούς Επιτροπής Εθνικής Άμυνας και Εξωτερικών Υποθέσεων της Βουλής.

Ο κ. Δένδιας δήλωσε μεταξύ άλλων:

«Θα πρέπει να πάμε γρήγορα σε κλείσιμο 137 στρατοπέδων. Γρήγορα, μέσα στο 2025 αυτό να έχει τελειώσει. Η αντίληψη κάθε πόλη και στάδιο, κάθε χωριό και γυμναστήριο δεν μπορεί να ισχύει για τα στρατόπεδα. Δεν μπορεί. Ο στρατός γίνεται μη αξιόμαχος. Πρέπει, επίσης, να μπούμε στην εποχή των drones. Κάθε μονάδα του Ελληνικού Στρατού θα έχει δυνατότητα αντι-drone και οι 3 από τους 4 τύπους των Ταγμάτων που δημιουργούμε, θα έχουν και δυνατότητα να εκπέμπουν drones».

Ο πυρήνας του σκεπτικού Δένδια, θεωρητικά, είναι σωστός. Η Ελλάδα όπως είπε και ο υφυπουργός Εθνικής Άμυνας, Γιάννης Κεφαλογιάννης, έχει  837 στρατόπεδα, περισσότερα από όσα έχουν οι ΗΠΑ στο έδαφός τους, γεγονός που σε συνδυασμό με άλλους παράγοντες όπως το δημογραφικό, έχει ως αποτέλεσμα πολλά από αυτά να έχουν ιδιαίτερα μικρή επάνδρωση που φτάνει ενδεχομένως μέχρι και το 20%». Πριν λίγες ημέρες ο Νίκος Δένδιας είχε μιλήσει για ποσοστά στελέχωσης της τάξεως του 27%. Το γεγονός ότι οι δύο υπουργοί που έχουν την ευθύνη της Άμυνας δημοσιοποιούν ποσοστά στελέχωσης μονάδων που θεωρούνται στοιχεία απόρρητα για τους δημοσιογράφους, αποδίδεται μάλλον σε απόγνωση.

Το «συμμάζεμα» των εκατοντάδων στρατοπέδων σε όλη την επικράτεια είναι μια μακρά και πονεμένη ιστορία. Προφανώς ελάχιστα στρατόπεδα και μονάδες που λειτουργούν στην ηπειρωτική Ελλάδα από την εποχή που υπήρχε ο «από βορρά κίνδυνος», χρειάζονται. Όλα χρησιμοποιούνται για να συντηρούν οικονομικά τοπικές κοινωνίες και καμία κυβέρνηση δεν κατάφερε να κάμψει τις αντιστάσεις των τοπικών βουλευτών που απειλούνταν με «φούμο» από τους ψηφοφόρους των εκλογικών περιφερειών που «φιλοξενούν» στρατιωτικές μονάδες. Γι΄ αυτό και οι πολλές προσπάθειες για «αναδιοργάνωση» και «νέα δομή» των Ενόπλων Δυνάμεων απέτυχαν. Προσπάθειες για αλλαγές στη δομή έγιναν το 1997, το 2001, το 2003, το 2005, το 2008 και σχεδιάστηκαν άλλες το 2010 και το 2011, οι οποίες δεν άλλαξαν ουσιαστικά τίποτα.

Για να γίνει κατανοητός ο παραλογισμός έχει αξία να αναφέρουμε τι συνέβη με τη σχεδιαζόμενη μεταφορά της 32ης Ταξιαρχίας Πεζοναυτών από τον Βόλο σε εγκαταστάσεις του Ναυστάθμου, που είχαν κατασκευαστεί και περίμεναν τη δύναμη των Πεζοναυτών, το 2019, λίγο πριν από τις εκλογές. Στόχος της μετακίνησης ήταν να αντιμετωπιστεί ο απόλυτος παραλογισμός να στρατοπεδεύουν οι Πεζοναύτες 326 χιλιόμετρα μακριά από τα αρματαγωγά που υποτίθεται θα έπρεπε να τους μεταφέρουν σε κάποιο νησί του Αιγαίου.

Λεζάντα: Στο σχεδιάγραμμα φαίνεται που έχουν τοποθετήσει τους δικούς τους πεζοναύτες οι Τούρκοι.

Ακόμη και αυτή η λογική και αυτονόητη αλλαγή δεν πέρασε την άνοιξη του 2019, λόγω των αντιδράσεων της κοινωνίας του Βόλου που υποστηρίχθηκαν απ΄ όλους τους τοπικούς βουλευτές. Οι πεζοναύτες μας παραμένουν 326 χιλιόμετρα μακριά από τα πλοία μεταφοράς τους.

Γιατί τώρα οι ανακοινώσεις για νέα δομή;

Αυτό που έχει προκαλέσει ερωτήματα αλλά και υποψίες είναι η επιλογή να ανοίξει θέμα νέας δομής των Ενόπλων Δυνάμεων τώρα και με διαδικασίες εξπρές. Ο κ. Δένδιας μίλησε για κλείσιμο 137 μονάδων μέσα στο 2025. Το ερώτημα που τέθηκε άμεσα από έμπειρους στρατιωτικούς που έχουν υπηρετήσει σε θέσεις σχετικές με τον σχεδιασμό της δομής των Ενόπλων Δυνάμεων, είναι πότε, που και από ποιους σχεδιάστηκαν οι αλλαγές που ανακοίνωσε ο ΥΕΘΑ; Πάνω σε ποια Πολιτική Εθνικής Άμυνας στηρίζονται; Κείμενο Πολιτικής Εθνικής Άμυνας δεν έχει παρουσιαστεί στη Βουλή, συνεπώς πως ανακοινώνονται λουκέτα σε μονάδες που έχουν να κάνουν ακόμη και με τον Έβρο αλλά και νησιά του Αιγαίου;

Ο υποστράτηγος ε.α Πολυχρόνης Ναλμπάντης υπήρξε διευθυντής στη Διεύθυνση Πολιτικής Εθνικής Άμυνας θέτει κρίσιμα ερωτήματα.

Ο υποστράτηγος ε.α Πολυχρόνης Ναλμπάντης

Για να ανακοινωθεί μια τόσο δραστική μείωση μονάδων όπως αυτή που ανακοίνωσε ο ΥΕΘΑ Νίκος Δένδιας θα πρέπει να έχει υπάρξει μια σοβαρή μελέτη. Η τελευταία που έγινε ήταν από την εποχή που στο ΥΠΕΘΑ στη θέση του υφυπουργού Άμυνας ήταν ο Νίκος Τόσκας (2015). Απόστρατος Ανώτατος Αξιωματικός των Τεθωρακισμένων ο Τόσκας είχε εμμονή με το «συμμάζεμα» των Ενόπλων Δυνάμεων. Η μελέτη που είχε κάνει προέβλεπε μαζικό κλείσιμο ή συνένωση μονάδων αλλά δεν άγγιζε ούτε ένα φυλάκιο σε νησιά του Αιγαίου και στον Έβρο. Σύμφωνα με την τότε μελέτη «θα μπορούσαν να κλείσουν στρατηγεία που δεν είναι προσανατολισμένα στην απειλή καθώς και αυτά που δημιουργήθηκαν για να εξυπηρετήσουν συντεχνιακά στρατιωτικά και τοπικά συμφέροντα και τα οποία τελικά μειώνουν την ευελιξία των μειζόνων σχηματισμών ενώ αυξάνουν τη γραφειοκρατία, απασχολούν μεγάλο αριθμό προσωπικού και χρησιμοποιούν μεγάλο αριθμό μέσων και πολλές εγκαταστάσεις. Τέτοια είναι η 1η Στρατιά στη Λάρισα, η 4η Μεραρχία στην Τρίπολη που επρόκειτο να καταργηθεί, το Α΄ Σώμα Στρατού στη Κοζάνη που επρόκειτο να καταργηθεί, η 20η Τεθωρακισμένη Μεραρχία, που επρόκειτο να καταργηθεί και μεταφέρθηκε από τη Θεσσαλονίκη στην Καβάλα, η 15η Ταξιαρχία στη Κοζάνη, που επρόκειτο να καταργηθεί, η 9η Ταξιαρχία στη Φλώρινα, η 10η Ταξιαρχία στις Σέρρες, η 5η Ταξιαρχία στην Κρήτη».

Σύμφωνα με όσα έχουν διαρρεύσει από την ενημέρωση του κ. Δένδια στους βουλευτές η δική του «νέα δομή» δυνάμεων προβλέπει κλείσιμο τουλάχιστον 10 μονάδων σε Έβρο και νησιά. Κι αυτό την ώρα που οι Τούρκοι εν μέσω κλίματος «ελληνοτουρκικής προσέγγισης» ανακοίνωσαν την συγκρότηση μιας ακόμη  Ταξιαρχίας ΠΖΝ, με έδρα το Ακσάζ, έναντι της Ρόδου και με ευθύνη, όπως εκτιμάται, το νότιο Αιγαίο, αναβαθμίζοντας περισσότερο τις επιχειρησιακές δυνατότητες των αμφιβίων δυνάμεων της Τουρκίας. Οι τουρκικές ένοπλες δυνάμεις διαθέτουν ήδη και την 1η Ταξιαρχία Πεζοναυτών με έδρα την Φώκαια της Σμύρνης και έχει ευθύνη το Βόρειο Αιγαίο. Η έδρα τους, υποδηλώνει τον σαφή επιθετικό προσανατολισμό εναντίον των νησιών του Αιγαίου.

Εκτός από το κλείσιμο μονάδων η ηγεσία του ΥΠΕΘΑ ανακοίνωσε «ψαλίδισμα» και στο «υλικό» των Ενόπλων Δυνάμεων. Ο κ. Δένδιας είπε στη Βουλή ότι θα μειωθεί ο αριθμός των πολεμικών πλοίων του Στόλου. Αναφέρθηκε κυρίως στις φρεγάτες που είναι και η αιχμή του δόρατος του Πολεμικού Ναυτικού. Η παραλαβή των τριών Belharra δεν δικαιολογεί σε καμία περίπτωση τέτοιες σκέψεις, αφού είναι γνωστό ότι οι ναύαρχοι δεν συμφωνούν με την λογική που λέει «να έχουμε λιγότερες πλώρες, αλλά λειτουργικές». Όπως λένε αν δεν υπάρξει αντικατάσταση πολεμικών πλοίων που θα αποσυρθούν, υπάρχει πρόβλημα. Να υπενθυμίσουμε ότι το σχέδιο για ενίσχυση του Στόλου προέβλεπε την απόκτηση τεσσάρων φρεγατών και τεσσάρων κορβετών. Τελικά παραγγείλαμε τρεις φρεγάτες και τίποτα άλλο. Συνεπώς πως θα αποσυρθούν πολεμικά πλοία;

Ο αντιστράτηγος ε.α και γεωπολιτικός αναλυτής Κωνσταντίνος Λουκόπουλος σχολιάζει με καυστικό τρόπο τα όσα ανακοινώθηκαν και θέτει το ερώτημα ποιοι, που και πότε έκαναν τις εισηγήσεις για να ανακοινώσει ο κ. Δένδιας το μαζικό κλείσιμο μονάδων. Όπως λέει «οι Ένοπλες Δυνάμεις δεν μπορούν να θεωρούνται φέουδο κανενός».

 Ο αντιστράτηγος ε.α και γεωπολιτικός αναλυτής Κωνσταντίνος Λουκόπουλος

Η ταυτόχρονη εξέλιξη των ελληνοτουρκικών διαπραγματεύσεων που «απειλεί» ακόμη και με πρόωρες εκλογές με την ανακοίνωση της «νέας δομής» δυνάμεων, προκαλεί όπως είναι φυσικό καχυποψία. Το διαφαινόμενο κλείσιμο μονάδων ακόμη και σε νησιά του Αιγαίου και στον Έβρο, έρχεται να προστεθεί στην απόσυρση όπλων και πυρομαχικών από τις ίδιες περιοχές, τα οποία στείλαμε στην Ουκρανία. Προφανώς η σκέψη ότι πρόκειται για έμμεση αποστρατιωτικοποίηση περνά από το μυαλό πολλών. Διαπίστωση πολλών είναι και η «μετάλλαξη» των Ενόπλων Δυνάμεων, σε μία στρατιωτική δύναμη που δίνει μεγαλύτερη βαρύτητα στις νατοϊκές απαιτήσεις και λιγότερο πλέον στην «εθνική απειλή» που δεν είναι άλλη από την Τουρκία. Είναι γεγονός η μετατροπή των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων σε μια «συμμαχική δύναμη κρούσης»; Το ερώτημα τίθεται και από τις εξοπλιστικές επιλογές της κυβέρνησης, η οποία ανακάλυψε πολύ πρόσφατα και την ανάγκη να εξοπλιστούμε με drones.

 Ο διπλωματικός και στρατιωτικός συντάκτης Χρήστος Καπουτσής