Ειδήσεις από και για το Μεγανήσι
20 Ιουνίου 2018

Γιατί λέμε ψέματα την Πρωταπριλιά;

Κάθε χρόνο την 1η Απριλίου αναβιώνει το έθιμο με τα αθώα ψέματα. Πρόκειται για μία παιγνιώδη συνήθεια των ανθρώπων, με παγκόσμια διάσταση.
  • Το έθιμο για ψέματα την πρωταπριλιά ξεκίνησε από τη Γαλλία το 1564
 Μέχρι τότε η πρωτοχρονιά των Γάλλων ήταν η 1η Απριλίου. Το 1564 ο βασιλιάς Κάρολος ο 9ος αποφάσισε ν’ ακολουθήσει και η Γαλλία τη συνήθεια που είχαν σχεδόν όλες οι χώρες της Ευρώπης να γιορτάζουν την πρώτη μέρα του χρόνου την 1η Ιανουαρίου. Η απόφαση αυτή συνάντησε έντονες αντιδράσεις από ορισμένους ένθερμους οπαδούς του παλιού εθίμου, οι οποίοι επέμεναν σε πείσμα όλων να γιορτάζουν σαν πρωτοχρονιά την πρωταπριλιά. Οι άλλοι, που δέχτηκαν την αλλαγή, πείραζαν τους …«παραδοσιακούς» με κάλπικα πρωτοχρονιάτικα δώρα και πιπεράτα ψέματα για να τους κοροϊδέψουν. Το πείραγμα αυτό μετατράπηκε με τον καιρό σε έθιμο.
  •  Σύμφωνα με μία άλλη εκδοχή, το έθιμο ξεκίνησε από τους Κέλτες
 Λαός της βορειοδυτικής Ευρώπης, οι Κέλτες ήταν δεινοί ψαράδες. Η εποχή του ψαρέματος ξεκινούσε την 1η Απριλίου. Όσο καλοί ψαράδες όμως και να ήταν, την εποχή αυτή του χρόνου τα ψάρια πιάνονται δύσκολα. Έτσι και αυτοί, όπως προστάζει ο «κώδικας δεοντολογίας» των ψαράδων όλων των εποχών, έλεγαν ψέματα σχετικά με τα πόσα ψάρια είχαν πιάσει. Η συνήθεια αυτή έγινε με το πέρασμα του χρόνου έθιμο.
Σύμφωνα με άλλους μελετητές, οι πρωταπριλιάτικες φάρσες οφείλουν την ύπαρξή τους στη γιορτή της «Kοροϊδίας και του Ξεγελάσματος» της ρωμαϊκής Θεάς Venus Aprilis, δηλαδή της Aπριλίου Aφροδίτης, που έδινε το έναυσμα για απελευθέρωση του πνεύματος ταυτόχρονα με την οργιώδη απελευθέρωση της φύσης. Κάποιοι υποστηρίζουν ότι τα πρωταπριλιάτικα ψέματα έχουν σχέση με την Μάγια, την Ινδή θεά του έρωτα.
  •  Το ψέμα της πρωταπριλιάς στην Ελλάδα
Το έθιμο αυτό ήρθε και στην Ελλάδα, όπου απέκτησε γρήγορα ελληνική χροιά. Η βασική ιδέα παρέμεινε η ίδια. Λέμε αθώα ψέματα με σκοπό να ξεγελάσουμε το θύμα μας. Σε κάποιες περιοχές της Ελλάδας, θεωρούν ότι όποιος καταφέρει να ξεγελάσει τον άλλο, θα έχει την τύχη με το μέρος του όλη την υπόλοιπη χρονιά, ενώ το θύμα θα έχει γρουσουζιά όλο τον υπόλοιπο χρόνο. Στη Θράκη το βρόχινο νερό της πρωταπριλιάς θεωρείται θεραπευτικό και γι’ αυτό το μαζεύουν και πίνει απ’ αυτό ο άρρωστος.
Στην Κομοτηνή, την παλιά Γκιουμουλτζίνα, λέγανε πως την πρωταπριλιά το είχαν σε καλό να γελούν, «για να γίνουν τα κουκούλια τους», όταν είχαν σηροτροφεία (εκτροφή μεταξοσκωλήκων). Στην Τζαντώ της Ανατολικής Θράκης, είχανε σε καλό να γελάσουν τον άλλον, για να κάνουν τα δέντρα καρπό. Στην Άνδρο λένε ψέματα την 1η του Μάρτη, όπως και στην Κοζάνη συνηθιζόταν.
Σύμφωνα με το λαογράφο Δημήτριο Λουκάτο το έθιμο αυτό αποτελεί ένα σκόπιμο «ξεγέλασμα των βλαπτικών δυνάμεων που θα εμπόδιζαν την όποια παραγωγή», όπως είναι η αρχή του μήνα, τόσο το Μάρτη, όσο και τον Απρίλη, υποχρεώνοντας πολλούς να λαμβάνουν διάφορα «αντίμετρα». Επίσης ο μεγάλος Έλληνας λαογράφος Γεώργιος Μέγας συμφωνεί πως η πρωταπριλιάτικη «ψευδολογία» παραπλανά ελλοχεύουσες δυνάμεις του κακού, έτσι ώστε να θεωρείται από τον λαό ως σημαντικός όρος μαγνητικής ενέργειας (έλξης ή αποτροπής) για μια επικείμενη επιτυχία.

Σχετικά άρθρα

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *