Οι απολυμένες καθαρίστριες του Υπ. Οικονομικών έχουν γίνει σύμβολο. Μα αυτό είναι …«λαϊκισμός»!

του Απ. Γατή

Αυτό που πάντα ανησυχούσε –και ανησυχεί- οποιαδήποτε κυβέρνηση, όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και σε ολόκληρο τον κόσμο, είναι όταν δημιουργείται, γεννιέται ένα σύμβολο. Και επειδή ζούμε σε έναν σημασιοδοτούμενο κόσμο όπου η ερμηνεία των συμβόλων εξαρτάται και από το συγκείμενό του και το περιβάλλον στο οποίο εντάσσεται, άρα δημιουργεί και νέα, διευρυμένα σημαινόμενα, μπορεί κανείς εύκολα να διαπιστώσει τον πολιτικό λαϊκισμό. Λέω «πολιτικό λαϊκισμό», διότι όταν ο «λαϊκισμός» αποδίδεται από πολιτικούς, ανεξάρτητα από το βεληνεκές τους, σε πολίτες που τους εκλέγουν αντί σε αυτούς που είναι εκλεγμένοι, κατηγορία στην οποία η έννοια αποδίδεται, τότε μιλάμε για διαστρέβλωση, για εκούσια παραποίηση του όρου.

Δεν θα διαφωνήσω. Σύμφωνα με τον Αριστοτέλη ο άνθρωπος είναι πολιτικό ον, μόνο που ο αρχαίος φιλόσοφος έδινε σε αυτό τον όρο ευρύτερο περιεχόμενο που ουδεμία σχέση έχει με την πολιτική όπως τουλάχιστον την προσλαμβάνουμε στις μέρες μας, ως βεβαρυμένο όρο. Είναι σα να λέμε ότι είναι π.χ. το ίδιο όταν μιλάμε για «κυβέρνηση» – «διακυβέρνηση», «αυθεντία» – «εξουσία», «ορθολογισμός» – «πραγματισμός» κ.α. Βέβαια, μην περιμένει κανείς από διάφορους τηλε-κυβερνητικούς εκπροσώπους, και μη, να έχουν εντρυφήσει πρώτα στις έννοιες και έπειτα να μιλούν. Η δουλειά τους είναι καθαρά προπαγανδιστική, πόσο μάλλον στις μέρες μας, αλλά και στις δύσκολες μέρες που περνά η συγκυβέρνηση.

Αναρωτιέμαι αν είναι λαϊκισμός η συναυλία της κ. Αλεξίου για τις απολυμένες καθαρίστριες του υπουργείου Οικονομικών, ή λαϊκισμός από εκπρόσωπο της κυβέρνησης, όταν η επίκληση του 1,5 εκ. ανέργων (απολυμένων – διότι άλλο «άνεργος» και άλλο «άνεργος κατόπιν απόλυσης») λειτουργεί σκοπίμως ως πρόσχημα, ως άλλοθι για την απόλυση άλλων. Ή και αντίστροφα. Και σε αυτό το σημείο η αντίθεση «απολυμένες καθαρίστριες» – «άνεργοι» (δηλ. και εκείνοι που δεν έχουν απολυθεί και δεν μπορούν να βρουν απασχόληση) λειτουργεί ως ερέθισμα για να προβοκαριστεί η ίδια η κοινωνία, να λειτουργήσει η διαίρεση, ο κοινωνικός αυτοματισμός: «Κοίτα που άλλος δεν έχει και δεν μπορεί να βρει δουλειά κι αυτές φωνάζουν!».

Κυβερνητικός εκπρόσωπος, σε αναμονή, αναρωτήθηκε σήμερα το πρωί στο Mega: «Η κ. Αλεξίου θα κάνει συναυλία για την απολυμένη καθαρίστρια του Mega; Για να τελειώνουμε με τον λαϊκισμό στην χώρα.». Η απάντηση είναι άμεση και δεν χρήζει περαιτέρω διευκρίνησης: η συναυλία ήταν και γι΄αυτές, αλλά και για όσους και όσες ήταν πριν αυτές, αλλά και για όσους ή όσες, δυστυχώς, με την κυβερνητική πολιτική θα ακολουθήσουν, είτε πρόκειται για τον δημόσιο, είτε για τον ιδιωτικό τομέα. Οι καθαρίστριες του υπουργείου Οικονομικών έγιναν σύμβολο. “Έκπληξη”: το είχε επεσήμανει και ο νυν υπουργός Εσωτερικών Αργύρης Ντινόπουλος: “Οι καθαρίστριες έγιναν σύμβολο και στη πολιτική με τα σύμβολα εύκολα δεν τα βάζεις.”. Μα αυτό είναι …λαϊκισμός!

Ακριβώς γι΄αυτό η συγκυβέρνηση αισθάνεται άβολα κι επιχειρεί με κάθε πρόσφορο μέσο να αποδομεί και να απαξιώνει, μέσω του λαϊκισμού, οτιδήποτε κινεί την κοινωνία στην κατεύθυνση της αλληλεγγύης, της συνοχής και στην αντίστασή της.

Για να δανειστώ και μια φράση από το βιβλίο της Jane Cowan*, «ο κυρίαρχος λόγος δέχεται μία μόνο εκδοχή της πραγματικότητας», με την σημείωση ότι ο κυρίαρχος λόγος που αφορά στο πολιτικό αφήγημα της συγκυβέρνησης μάλλον μπαίνει σε εισαγωγικά.

__________________________________
*Jane Cowan, Η Πολιτική του Σώματος (1990). H Jane Cowan είναι Καθηγήτρια Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου του Sussex και σύμφωνα με απόφαση της Πανεπιστημιακής Συγκλήτου (Συνεδρία 20-2-2014) συμπεριλαμβάνεται στα εγκεκριμένα μητρώα εκλεκτόρων Μουσικών Σπουδών.

Leave a Comment